ಚೀನಾಬ್ ನದಿಯ ನಾಲ್ಕು ಹೈಡ್ರೋಪವರ್ ಪ್ರಾಜೆಕ್ಟ್ ಗಳಿಗೆ ವೇಗ : ಪಾಕಿಸ್ತಾನಕ್ಕೆ ಭಾರತದ ಸ್ಪಷ್ಟ ಸಂದೇಶ

ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ಭಾರತದ ವಿರುದ್ಧ ಭಯೋತ್ಪಾದನೆಗೆ ಬೆಂಬಲ ನೀಡುತ್ತಲೇ ಇದೆ. ಇದನ್ನು ಮಟ್ಟ ಹಾಕಿ, ಪಾಕಿಸ್ತಾನಕ್ಕೆ ಪಾಠ ಕಲಿಸಲು ಭಾರತವು ಸಿಂಧೂ ನದಿ ನೀರು ಹಂಚಿಕೆಯ ಒಪ್ಪಂದವನ್ನು   ಅಮಾನತ್ತಿನಲ್ಲಿಡುವ ತೀರ್ಮಾನ ಕೈಗೊಂಡಿದೆ. ಈಗ ಜಮ್ಮು ಕಾಶ್ಮೀರದಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕು ಹೈಡ್ರೋ ಪವರ್ ಪ್ರಾಜೆಕ್ಟ್ ಗಳ ಕಾಮಗಾರಿಗೆ ವೇಗ ನೀಡುವ ಮೂಲಕ ತನ್ನ ಕಾರ್ಯತಂತ್ರವನ್ನು ಭಾರತ ಜಾರಿಗೊಳಿಸುತ್ತಿದೆ. 

ಸ್ಪಷ್ಟ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿ, ಕೇಂದ್ರವು ಚೆನಾಬ್ ನದಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕು ಪ್ರಮುಖ ಜಲವಿದ್ಯುತ್ ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ತ್ವರಿತಗೊಳಿಸಲು ದೃಢವಾದ ನಿರ್ದೇಶನಗಳನ್ನು ನೀಡಿದೆ. ಡಿಸೆಂಬರ್ 2026 ರೊಳಗೆ ಪಕಲ್ ದುಲ್ ಮತ್ತು ಕಿರು ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಕಾರ್ಯಾರಂಭ ಮಾಡಲು ಅಧಿಕಾರಿಗಳಿಗೆ ನಿರ್ದೇಶನ ನೀಡಿದೆ.  ಮಾರ್ಚ್ 2028 ರೊಳಗೆ ಕ್ವಾರ್ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಲು ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯತಂತ್ರದ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ರಾಟ್ಲೆ ಅಣೆಕಟ್ಟಿನ ನಿರ್ಮಾಣವನ್ನು ವೇಗಗೊಳಿಸಲು ಅಧಿಕಾರಿಗಳಿಗೆ ಸೂಚನೆ ನೀಡಲಾಗಿದೆ.  ಜಮ್ಮು ಮತ್ತು ಕಾಶ್ಮೀರದಲ್ಲಿನ ಅನೇಕ ಅಣೆಕಟ್ಟು ಸ್ಥಳಗಳ ಪ್ರಗತಿಯನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಿದ ವಿದ್ಯುತ್ ಸಚಿವ ಮನೋಹರ್ ಲಾಲ್ ಖಟ್ಟರ್ ಅವರು ಎರಡು ದಿನಗಳ ಪರಿಶೀಲನೆಯ ನಂತರ ಈ ಪ್ರಗತಿಗೆ ಚಾಲನೆ ನೀಡಿದರು. ಗಡುವನ್ನು ಈಗ ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಾಗಿ ಜಾರಿಗೊಳಿಸಲಾಗುವುದು ಎಂದು  ಮನೋಹರ್ ಲಾಲ್ ಕಟ್ಟರ್ ಒತ್ತಿ ಹೇಳಿದರು.

ವಿದ್ಯುತ್ ಉತ್ಪಾದನೆಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಅಪಾಯವಿದೆ. ಚೆನಾಬ್ ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಜೀವನಸೆಲೆಯಾದ ಸಿಂಧೂ ಜಲಾನಯನ ಪ್ರದೇಶದ ಭಾಗವಾಗಿದೆ. ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಸುಮಾರು ಮುಕ್ಕಾಲು ಭಾಗ ನೀರು ಭಾರತದಿಂದ ಪಾಕಿಸ್ತಾನಕ್ಕೆ ಹರಿಯುವ ಪಶ್ಚಿಮ ನದಿಗಳಿಂದ ಹುಟ್ಟುತ್ತದೆ. ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಕೃಷಿಯ ಶೇಕಡಾ 90 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಈ ಜಲಾನಯನ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿದೆ.  ಅದರ ಅಣೆಕಟ್ಟುಗಳು ಮತ್ತು ಕಾಲುವೆಗಳ ಬಹುತೇಕ ಸಂಪೂರ್ಣ ಜಾಲವು ಇದರ ಸುತ್ತಲೂ ನಿರ್ಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ವಾಸ್ತವವಾಗಿ, ಹತ್ತು ಪಾಕಿಸ್ತಾನಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಂಬತ್ತು ಜನರು ಮೊದಲು ಭಾರತದ ಭೂಪ್ರದೇಶದ ಮೂಲಕ ಹರಿಯುವ ನೀರನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಗಡಿಯುದ್ದಕ್ಕೂ ಚೆನಾಬ್‌ನ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ನಡೆಯನ್ನೂ ಏಕೆ ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾಗಿ ಗಮನಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಈ ವಾಸ್ತವವು ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ.

ಯೋಜನೆಗಳಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ಎಂದರೆ ಕಿಶ್ತ್ವಾರ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಪಕಲ್ ದುಲ್ ಜಲವಿದ್ಯುತ್ ಯೋಜನೆ. 1,000 ಮೆಗಾವ್ಯಾಟ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಇದು ಚೆನಾಬ್ ಜಲಾನಯನ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿನ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಯೋಜನೆಯಾಗಿದೆ . 167 ಮೀಟರ್‌ಗಳಷ್ಟು ಎತ್ತರದಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ಅತಿ ಎತ್ತರದ ಅಣೆಕಟ್ಟು ಇದಾಗಿದೆ.  ನಿರ್ಣಾಯಕವಾಗಿ, ಇದು ಪಾಕಿಸ್ತಾನಕ್ಕೆ ಹರಿಯುವ ಪಶ್ಚಿಮ ನದಿಯಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ಮೊದಲ ನೀರು ಸಂಗ್ರಹಣಾ ಯೋಜನೆಯಾಗಿದೆ. ಚೆನಾಬ್‌ನ ಉಪನದಿಯ ಮೇಲೆ ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ಈ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಮೇ 2018 ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಧಾನಿ ನರೇಂದ್ರ ಮೋದಿ ಉದ್ಘಾಟಿಸಿದರು. ಸಿಂಧೂ ಜಲ ಒಪ್ಪಂದವನ್ನು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ ಸ್ಥಗಿತಗೊಳಿಸುವುದರೊಂದಿಗೆ, ಕೇಂದ್ರವು ಈಗ ಡಿಸೆಂಬರ್ 2026 ರೊಳಗೆ ಪಕಲ್ ದುಲ್ ಅನ್ನು ಕಾರ್ಯಾರಂಭ ಮಾಡುವಂತೆ ಆದೇಶಿಸಿದೆ. ಒಮ್ಮೆ ಕಾರ್ಯರೂಪಕ್ಕೆ ಬಂದ ನಂತರ, ಇದು ಭಾರತಕ್ಕೆ ವಿದ್ಯುತ್ ಉತ್ಪಾದಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ, ನೀರಿನ ಹರಿವಿನ ಸಮಯವನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ . ಪಾಕಿಸ್ತಾನವು ಬಹಳ ಹಿಂದಿನಿಂದಲೂ ಈ ಪಕಲ್ ದುಲ್ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ವಿರೋಧಿಸುತ್ತಿದೆ. 

ಕಿಶ್ತ್ವಾರ್ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿಯೇ ಇರುವ ಕಿರು ಯೋಜನೆಯು ಸಮಾನಾಂತರವಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದೆ. ಚೆನಾಬ್ ನದಿಯಲ್ಲಿ 135 ಮೀಟರ್ ಎತ್ತರವಿರುವ ಕಿರು ಅಣೆಕಟ್ಟೆ ನದಿಯ ಮೂಲಕ ಹರಿಯುವ ಯೋಜನೆಯಾಗಿದೆ, ಆದರೆ ಅದರ ಕಾರ್ಯತಂತ್ರದ ಮೌಲ್ಯವು ಅದು ನದಿಯ ಮೂಲಕ ಹರಿಯುವ ಮತ್ತು ಕೆಳಮುಖವಾಗಿ ಹರಿಯುವ ಯೋಜನೆಗಳ ಸರಪಳಿಗೆ ಹೇಗೆ ಹೊಂದಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ ಎಂಬುದರಲ್ಲಿದೆ. ಕೇಂದ್ರವು ಕಿರುಗೆ ಡಿಸೆಂಬರ್ 2026 ರ ಗಡುವನ್ನು ನಿಗದಿಪಡಿಸಿದೆ, ಎರಡೂ ಯೋಜನೆಗಳು ಒಟ್ಟಿಗೆ ಆನ್‌ಲೈನ್‌ಗೆ ಬರುವ ನಿರೀಕ್ಷೆಯಿದೆ ಎಂದು ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸುತ್ತದೆ.

ಈ ಪ್ರಗತಿಯ ಮೂರನೇ ಆಧಾರಸ್ತಂಭವೆಂದರೆ 109 ಮೀಟರ್ ಎತ್ತರವಿರುವ ಚೆನಾಬ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಮತ್ತೊಂದು ನದಿಯ ಮೂಲಕ ಹರಿಯುವ ಅಣೆಕಟ್ಟು ಕ್ವಾರ್ ಯೋಜನೆ. ಜನವರಿ 2024 ರಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಾಣವನ್ನು ಸಕ್ರಿಯಗೊಳಿಸಲು ಚೆನಾಬ್ ಅನ್ನು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ತಿರುಗಿಸಿದಾಗ ಪ್ರಮುಖ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಮೈಲಿಗಲ್ಲು ಸಾಧಿಸಲಾಯಿತು. ಆ ತಿರುವು ಪಾಕಿಸ್ತಾನದಲ್ಲಿ ನಿಕಟವಾಗಿ ಟ್ರ್ಯಾಕ್ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಕೇಂದ್ರವು ಈಗ ಮಾರ್ಚ್ 2028 ರೊಳಗೆ ಕ್ವಾರ್ ಅನ್ನು ಕಾರ್ಯಾರಂಭ ಮಾಡುವಂತೆ ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದೆ. 

ನಂತರ ರಾಟ್ಲ್ ಯೋಜನೆ ಇದೆ.  ಬಹುಶಃ ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ವಿವಾದಾತ್ಮಕವಾಗಿದೆ. 850 ಮೆಗಾವ್ಯಾಟ್ ಯೋಜನೆಯು ಚೆನಾಬ್ ಮೇಲೆ 133 ಮೀಟರ್ ಎತ್ತರದ ಅಣೆಕಟ್ಟನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ,  ಪಾಕಿಸ್ತಾನವು  ಇದನ್ನು  ವರ್ಷಗಳಿಂದ ವಿರೋಧಿಸುತ್ತಿದೆ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಅದರ ಸ್ಪಿಲ್‌ವೇಗಳ ವಿನ್ಯಾಸದ ಬಗ್ಗೆ. ಇತ್ತೀಚಿನ ಭೇಟಿಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ವಿದ್ಯುತ್ ಸಚಿವರು ಅಣೆಕಟ್ಟಿನ ಕಾಂಕ್ರೀಟಿಂಗ್ ಕಾರ್ಯಗಳಿಗೆ ಅಡಿಪಾಯ ಹಾಕಿದರು, ಇದು ರಾಟ್ಲೆ ಈಗ ವೇಗಗೊಳ್ಳುತ್ತಿದೆ ಎಂದು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಯೋಜನೆಗಾಗಿ 2024 ರಲ್ಲಿ ಚೆನಾಬ್ ನದಿಯನ್ನು ಸುರಂಗಗಳ ಮೂಲಕ ತಿರುಗಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು 2028 ರ ವೇಳೆಗೆ ಅಣೆಕಟ್ಟು ಸಿದ್ಧವಾಗುವ ನಿರೀಕ್ಷೆಯಿದೆ.

ಈ ಪ್ರಮುಖ ಯೋಜನೆಗಳ ಹೊರತಾಗಿ, ಭಾರತವು ಚೆನಾಬ್‌ನಲ್ಲಿ ದುಲ್ಹಸ್ತಿ ಹಂತ -2 ರೊಂದಿಗೆ ಮುಂದುವರಿಯುತ್ತಿದೆ. ಈ ಯೋಜನೆಯು ಕಳೆದ ಡಿಸೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ಪರಿಸರ ಸಚಿವಾಲಯದ ಸಮಿತಿಯಿಂದ ಅನುಮತಿಯನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿತು .  ಈಗಾಗಲೇ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿರುವ ದುಲ್ಹಸ್ತಿ -1 ರ ನಂತರ ಕಾರ್ಯರೂಪಕ್ಕೆ ಬರಲಿದೆ. ಪಾಕಿಸ್ತಾನವು ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಈ ಅನುಮತಿಯನ್ನು ಸಹ ಆಕ್ಷೇಪಿಸಿದೆ. ತನಗೆ ಇದರ ಬಗ್ಗೆ ಮಾಹಿತಿ ನೀಡಿ ತಿಳಿಸಿಲ್ಲ ಎಂದು ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ಆಕ್ಷೇಪಿಸಿತ್ತು. ಪಾಕ್ ಆಕ್ಷೇಪವನ್ನು ಭಾರತ ತಿರಸ್ಕರಿಸಿದೆ. 

ವಿಶೇಷ ಸೂಚನೆ: ಎಲ್ಲಾ DTH & Cableನಲ್ಲಿ ನ್ಯೂಸ್​ಫಸ್ಟ್​ ಚಾನೆಲ್​​​ ಲಭ್ಯ